X. Mülkiye Uluslararası İlişkiler Kongresi
Tarih içinde Kuram, Kuram içinde Tarih
Uluslararası İlişkilerde Kavramsal, Metodolojik ve Felsefi Yaklaşımlar


15-16 Ekim 2026 | Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (Mülkiye)

Ankara


Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü tarafından düzenlenen Mülkiye Uluslararası İlişkiler Kongresi’nin onuncusu, “Tarih içinde Kuram, Kuram içinde Tarih” teması etrafında Uluslararası İlişkiler (Uİ) disiplininde uzun süredir tartışılan temel bir sorunu yeniden ele almayı amaçlamaktadır:

Tarihsel özgüllük ile teorik genelleme arasındaki ilişki nasıl kavramsallaştırılmalı ve tarihsel bağlam ile kuramsal açıklama arasında tutarlı bir sentez kurmak mümkün müdür?

Uluslararası İlişkiler literatüründe tarih ile kuram sıklıkla birbirinden ayrı, hatta kimi zaman karşıt bilgi biçimleri olarak ele alınmıştır.
Bir yanda ampirik tarihsel çalışmaların kuramsal soyutlamadan yoksun olduğu; diğer yanda teorik modellerin tarihsel bağlamdan kopuk kaldığı yönündeki eleştiriler, disiplinin entelektüel gelişimine uzun süre yön vermiştir.
Ancak son yıllarda tarihsel sosyoloji, küresel tarih, eleştirel uluslararası politik ekonomi ve sosyal bilimler felsefesi alanlarındaki gelişmeler, bu ikili ayrımın yeniden düşünülmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu kongre, tarih ile kuram arasındaki ilişkinin yalnızca metodolojik bir mesele değil; aynı zamanda ontolojik, epistemolojik ve felsefi bir sorun olduğunu kabul eden bir perspektiften hareket etmektedir.
Amaç, teorik yenilik ile tarihsel açıklama arasında yeni bağlantılar kurarak Uluslararası İlişkiler disiplininde açıklama, nedensellik ve kavramsallaştırma biçimlerini yeniden tartışmaya açmaktır.

Günümüz dünya siyaseti, Uluslararası İlişkiler teorisinin yerleşik varsayımlarını yeniden değerlendirmeyi zorunlu kılan çok katmanlı dönüşümlere sahne olmaktadır:
• büyük güç rekabetinin geri dönüşü ve liberal uluslararası düzenin krizine ilişkin tartışmalar
• küresel kapitalizmin yapısal dönüşümleri ve eşitsiz gelişme dinamiklerinin yeniden görünür olması
• Antroposen bağlamında insan-doğa ilişkilerinin siyasal analize dahil edilmesi
• dijitalleşme ve arşiv erişimindeki dönüşümlerin tarihsel araştırma pratiklerini yeniden şekillendirmesi
• disiplin içinde meta-teorik ve metodolojik tartışmaların yeniden canlanması

Bu gelişmeler, teorinin tarih dışı soyut modeller olarak ele alınmasının sınırlarını ortaya koyarken, tarihsel analizlerin de güçlü kavramsal çerçeveler olmaksızın açıklayıcı kapasitesini kaybedebileceğini göstermektedir.
Bu bağlamda kongre, tarih ve kuramın karşılıklı kurucu ilişkisini yeniden düşünmeyi ve Uluslararası İlişkilerde tarihsel açıklamanın rolünü disipliner düzeyde yeniden konumlandırmayı hedeflemektedir.

Bu çerçevede X. Mülkiye Uluslararası İlişkiler Kongresi, tarih ile teori arasındaki etkileşimi yalnızca tartışmak değil, disiplinin teorik ve metodolojik yönelimlerini yeniden düşünmeye davet eden bir tartışma zemini oluşturmayı amaçlamaktadır.


Kongreye katılmak isteyenlerin bildiri veya panel önerilerini, Bildiri Başvuru Formunu veya Panel Başvuru Formunu doldurmak suretiyle en geç 29 Haziran 2026 tarihine kadar info@mulkiyeircongress.org adresine göndermeleri gerekmektedir.

*NOT: Bildiri özetlerinin aşağıda yer alan Kongre Alt Temaları ile uyumlu olması gerekmektedir. Bununla birlikte Kongre Alt Temalarından herhangi birisi ile doğrudan ilişkilendirilemeyen ancak Kongre Çağrı Metni kapsamında olabilecek bildiri özetleri de değerlendirmeye alınacaktır.

Kongre Alt Temaları
Uluslararası İlişkilerde Tarih–Kuram İlişkisi
Sosyal Bilimlerde Teorik Genelleme ve Tarihsel Özgüllük
Uluslararası İlişkilerde Tarihsel Açıklama
Sosyal Bilimlerde ve Tarihsel Analizde Açıklama
Eleştirel Realizm, Bilim Felsefesi ve Tarihsel Açıklama
Sosyal Ontoloji, Nedensellik ve Tarihsel Açıklama
Nedensellik ve Mekanizma Temelli Açıklamalar
Pozitivizm, Post-Pozitivizm ve Tarihsel Yöntem Tartışmaları
Yapısalcılık, Yapılanmacılık, Post-Yapılanmacılık ve Tarih
Uluslararası İlişkilerde Meta-Teorik Dönüşler ve Disiplinin Entelektüel Tarihi
Uluslararası İlişkiler Teorilerinde Tarihselcilik ve Tarihselcilik Eleştirisi
Eleştirel Bir Sosyal Bilim Olarak Tarih
İdeoloji, Bilgi ve Tarihsel Anlatı
Tarih Yazımında Tarihselcilik, Radikal Tarihselcilik, Meta-Tarih ve Yapısal Tarih Yaklaşımları
Tarih Yazımında Modernizm Karşıtlığı ve Postmodernizm
Bilim ve Edebiyat Arasındaki Tarih Yazımı
Teori–Tarih Etkileşiminde Arşiv, Yöntem ve Dijitalleşme
Kısa Dönem ve Uzun Dönem: Süre, Yapı ve Süreç Sorunu
Toplumsal-Yapısal Tarih
Uluslararası İlişkiler ve Annales Okulu
Uluslararası İlişkiler ve Siyasi Tarih
Uluslararası İlişkiler ve Toplumsal Tarih
Uluslararası İlişkiler ve Kültürel Tarih
Uluslararası İlişkiler ve Entelektüel Tarih
Tarihsel Sosyoloji, Uluslararası Tarihsel Sosyoloji ve Makro-Tarihsel Açıklama
Dünya Sistemleri, Hegemonya ve Tarihsel Değişim
Tarihsel Dönüm Noktaları ve Disipliner Paradigmalar
Küresel Güney, Kolonyalizm ve Tarihsel Epistemoloji
Disiplinlerarası Yaklaşımlar: Felsefe, Sosyoloji, Tarih ve Uluslararası İlişkiler
Yeni Küresel Bağlamda Teori–Tarih İlişkisi: Antroposen, Dijitalleşme, Küresel Dönüşüm
Bölge Çalışmalarında Tarih ve Kuram
Uluslararası İlişkiler Yazınında Avrupamerkezcilik, Avrupamerkezcilik Karşıtlığı ve Tersten Avrupamerkezcilik